Zahiri i Janarit të acartë
Shkruan: Izmi Zeka
Sot, më 1 nëntor, shënojmë ditëlindjen e heroit të Kosovës, Zahir Pajaziti, i lindur më 1 nëntor 1962 në Turuqicë të Besianës. Kjo datë është një rast për të kujtuar jetën, veprimtarinë atdhetare dhe kontributin e tij në përgatitjen e organizimin e luftës për çlirimin e Kosovës.
Zahir Pajaziti i përket brezit të veprimtarëve shqiptarë që, në rrethana të vështira politike dhe nën trysninë e vazhdueshme të pushtetit jugosllav, iu përkushtuan çështjes kombëtare. Angazhimi i tij nuk mbeti vetëm në kundërshtimin e politikës shtypëse, por u zhvillua gradualisht drejt një veprimtarie të organizuar, me synimin e krijimit të kushteve për rezistencë dhe çlirim.
U lind më 1 nëntor 1962 në Turuqicë të Besianës, ku kreu edhe shkollimin fillor. Në vitin shkollor 1976–1977 u regjistrua në Shkollën e Mesme të Policisë në Vushtrri, por në vitin e dytë u përjashtua nga shkolla, me arsyetimin e mosrespektimit të rendit disiplinor. Më pas vazhdoi shkollimin në Orllan, ndërsa dy vitet e fundit i përfundoi në Qendrën Shkollore “8 Nëntori” në Besianë.
Angazhimi i tij atdhetar u bë i dukshëm që në rininë e hershme. Në demonstratat e marsit dhe prillit të vitit 1981 mori pjesë aktive, në një periudhë kur kërkesat politike të shqiptarëve po shprehnin gjithnjë e më qartë kundërshtimin ndaj pozitës së tyre në kuadër të Jugosllavisë. Edhe në vitet që pasuan, ai vazhdoi veprimtarinë kundër politikës jugosllave, duke marrë pjesë në përpjekjet për organizimin dhe mobilizimin e shqiptarëve.
Gjatë viteve 1988–1990, angazhimi i tij u zhvillua në një klimë të rënduar politike, të shoqëruar me shtimin e represionit serb në Kosovë. Në vitin shkollor 1981–1982 u regjistrua në Fakultetin Filologjik, në Degën e Gjuhës Angleze. Në këtë periudhë kreu edhe shërbimin ushtarak në ushtrinë jugosllave. Pas dymbëdhjetë muajsh, shërbimi iu ndërpre, ndërsa tre muajt e mbetur i përfundoi në Beograd, më 1985.
Një etapë e rëndësishme e përgatitjes së tij për veprimtarinë e mëtejshme ishte pjesëmarrja në stërvitjet ushtarake në Shqipëri, në nëntor të vitit 1991, së bashku me një grup prej rreth 150 të rinjsh shqiptarë.
Pas kthimit në Kosovë, më 1992, vazhdoi të vepronte në kushte ilegale. Vëmendjen e përqendroi në krijimin e lidhjeve organizative, përgatitjen e njerëzve dhe sigurimin e mjeteve të nevojshme për një rezistencë të armatosur.
Gjatë viteve 1993–1994, veprimtaria e tij u shtri edhe në ngritjen e bazave të armatimit në Lladofc, Brainë, Ballaban dhe Sharban. Këto pika kishin rëndësi për sigurimin dhe shpërndarjen e mjeteve ushtarake, si dhe për forcimin e njësive që po organizoheshin në terren. Në këtë proces, Pajaziti u shqua si një nga veprimtarët që punuan për ndërtimin e strukturave operative të UÇK-së brenda Kosovës.
Në maj të vitit 1994, gjatë një udhëtimi në Krumë, u arrestua dhe iu konfiskua municioni që kishte me vete. U mbajt rreth një muaj në burg dhe u lirua pas ndërhyrjes së bashkëveprimtarëve. Pas lirimit, iu rikthye angazhimit të tij, duke vazhduar punën për organizimin e njësive dhe për vendosjen e lidhjeve ndërmjet grupeve që vepronin në zona të ndryshme të Kosovës.
Në vitet 1995–1997, veprimtaria e tij mori një shtrirje më të gjerë. Krahas organizimit në terren, rëndësi të veçantë kishte bashkërendimi i njësive dhe ndërlidhja e tyre me strukturat më të gjera të UÇK-së. Në këtë fazë, Zahir Pajaziti ishte ndër figurat e rëndësishme të organizimit të hershëm të luftës çlirimtare, me rol të veçantë në Zonën Operative të Llapit dhe në zgjerimin e veprimtarisë guerile.
Në janar të vitit 1997, veprimtaria e tij dhe e bashkëveprimtarëve ishte nën përcjelljen e organeve policore serbe. Më 31 janar 1997, në Pestovë të Vushtrrisë, gjatë përleshjes së armatosur me forcat serbe, ranë Zahir Pajaziti, Edmond Hoxha dhe Hakif Zejnullahu. Rënia e tyre ishte një humbje e rëndë për lëvizjen çlirimtare, në një periudhë kur organizimi i rezistencës së armatosur po merrte formë gjithnjë e më të konsoliduar.
Veprimtaria e Zahir Pajazitit përfshin një periudhë të gjatë angazhimi, që nis me kundërshtimin politik të pushtetit jugosllav dhe vazhdon me përgatitjen e strukturave të rezistencës së armatosur.
Rëndësia e tij historike qëndron jo vetëm në pjesëmarrjen në këtë proces, por edhe në rolin organizativ që pati në krijimin dhe lidhjen e njësive guerile, në një kohë kur veprimtaria çlirimtare zhvillohej në kushte të rënda ilegaliteti.
Për kontributin e tij në luftën për çlirimin e Kosovës, Zahir Pajaziti u nderua me titullin “Hero i Kosovës”. Në kujtim të veprimtarisë së tij, emrin e tij e mori edhe Brigada 153 e Zonës Operative të Llapit.
Ai mbetet një nga figurat e rëndësishme të historisë së organizimit të hershëm të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. /2LONLINE/
BURIMET DHE LITERATURA
1. Skënder Zhitia, “Zahir Pajaziti – prologu qendror i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës”, Instituti i Historisë “Ali Hadri”, 2025, f. 169–177. https://konferenca.al/ih-rks/article/view/84
2. Radio Kosova e Lirë, “Zahir Qerim Pajaziti (1.11.1962–31.1.1997)”, 31 janar 2026. https://www.radiokosovaelire.com/zahir-qerim-pajaziti-1-11-1962-31-1-1997/
3. Zyra e Kryeministrit të Republikës së Kosovës, “U mbajt Akademi Përkujtimore në 19-vjetorin e rënies së heronjve të Kosovës Zahir Pajaziti, Hakif Zejnullahu dhe Edmond Hoxha”, 31 janar 2016. https://kryeministri.rks-gov.net/news/u-mbajt-akademi-perkujtimore-ne-19-vjetorin-e-renies-se-heronjve-te-kosoves-zahir-pajaziti-hakif-zejnullahu-dhe-edmond-hoxha/
4. Fatmir Brajshori, “Zahir Pajaziti”, Pashtriku.org. https://pashtriku.org/wp-content/uploads/2016/01/fatmir%20brajshori%20-%20zahir%20pajaziti.pdf
5. Fjalor enciklopedik i Kosovës, vëll. II, ASHAK, Prishtinë, 2018, f. 1238–1239.
6. KOHA, “23 vjet nga rënia e Zahir Pajazitit, Hakif Zejnullahut dhe Edmond Hoxhës”, 31 janar 2020. https://www.koha.net/arberi/23-vjet-nga-renia-e-zahir-pajazitit-hakif-zejnullahut-dhe-edmond-hoxhes