Sanxhaku si klasë e hapur mësimi

Pse studentët e Universitetit të Prishtinës duhet ta njohin nga afër këtë rajon?

Shkruan: Ismet Azizi

Në kohën e globalizimit, të teknologjisë dhe të komunikimit të shpejtë, duket paradoksale që shpesh dimë më shumë për vende të largëta sesa për hapësirat me të cilat na lidhin historia, kultura dhe marrëdhëniet njerëzore. Ky paradoks vlen edhe për raportin ndërmjet Kosovës dhe Sanxhakut.

Pavarësisht nga afërsia gjeografike dhe lidhjeve të shumta historike, shumë studentë të Universitetit të Prishtinës kanë njohuri të kufizuara për Sanxhakun, për zhvillimet e tij historike, për trashëgiminë kulturore, për strukturën shoqërore dhe për sfidat me të cilat përballet sot ky rajon. Kjo nuk është pasojë e mungesës së interesimit, por e mungesës së mundësive për njohje të drejtpërdrejtë.

Pikërisht këtu qëndron rëndësia e organizimit të një udhëtimi studimor të studentëve në Sanxhak.

Mësimi nuk zhvillohet vetëm në auditor

Universiteti nuk është vetëm vendi ku transmetohen njohuri teorike. Ai është hapësira ku studentët mësojnë të vëzhgojnë, të analizojnë, të krahasojnë dhe të kuptojnë proceset shoqërore në realitetin konkret.

Prandaj, universitetet më të avancuara në botë i kushtojnë rëndësi të veçantë studimit në terren. Përvoja e drejtpërdrejtë shpesh është po aq e rëndësishme sa literatura shkencore.

Një student që viziton Novi Pazarin, Tutinin, Sjenicën, Rozhajën apo Bihorin nuk fiton vetëm informacione të reja. Ai fiton mundësinë të shohë nga afër një realitet shoqëror dhe kulturor që nuk mund të kuptohet plotësisht nga librat.

Takimet me studentë, profesorë, studiues, veprimtarë kulturorë dhe përfaqësues të institucioneve lokale krijojnë një përvojë që mbetet gjatë në kujtesë dhe ndikon në formimin profesional dhe njerëzor të të rinjve.

Sanxhaku – një urë ndërmjet kulturave dhe historive

Pozita gjeografike dhe historia e Sanxhakut e kanë bërë këtë rajon një hapësirë të veçantë në Ballkan. Për shekuj me radhë, Sanxhaku ka qenë vend takimi i kulturave, traditave dhe identiteteve të ndryshme. Ai ka luajtur rol të rëndësishëm në proceset historike që kanë ndikuar jo vetëm në Kosovë, por edhe në Bosnjë, Mal të Zi dhe Serbi.

Për studentët e historisë, sociologjisë, antropologjisë, shkencave politike, gjuhësisë dhe kulturës, Sanxhaku përfaqëson një laborator të gjallë studimi. Ai ofron mundësi për të kuptuar më mirë proceset e identitetit, marrëdhëniet ndërmjet komuniteteve, zhvillimet demografike dhe transformimet shoqërore të rajonit.

Një vizitë studimore do t’u mundësonte studentëve të shohin nga afër këtë mozaik të pasur kulturor dhe historik.

Njohja si mënyrë për të kapërcyer paragjykimet

Shumë paragjykime lindin nga mungesa e kontaktit.

Kur njohuritë për një komunitet ose rajon ndërtohen vetëm mbi stereotipe, interpretime politike apo informacione të pjesshme, krijohen perceptime të gabuara. Përkundrazi, komunikimi i drejtpërdrejtë krijon mundësi për mirëkuptim dhe respekt reciprok.

Përvoja tregon se të rinjtë që udhëtojnë, takohen dhe bashkëpunojnë me bashkëmoshatarët e tyre zhvillojnë një këndvështrim më të hapur dhe më realist për shoqërinë.

Prandaj, një projekt i tillë nuk duhet parë vetëm si aktivitet akademik. Ai është edhe investim në kulturën e dialogut, të respektit dhe të bashkëpunimit.

Një mundësi për bashkëpunim afatgjatë

Vizita studimore nuk duhet të jetë qëllim në vetvete. Ajo mund të shërbejë si pikënisje për forma të reja bashkëpunimi ndërmjet institucioneve akademike.

Takimet me universitetet, bibliotekat, institutet, organizatat kulturore dhe qendrat kërkimore në Sanxhak mund të hapin rrugën për projekte të përbashkëta, konferenca shkencore, publikime studentore dhe programe shkëmbimi.

Në këtë mënyrë, përfitimi nuk do të kufizohej vetëm te pjesëmarrësit e një udhëtimi, por do të kishte ndikim më të gjerë institucional dhe akademik.

Një mësim nga debatet e sotme

Debatet e fundit në rajon kanë treguar se njohja e drejtpërdrejtë e realitetit mbetet mënyra më e mirë për të sfiduar paragjykimet dhe mitet politike.

Nëse vizitat e studentëve serbë në Kosovë janë parë si një përpjekje për të kuptuar më mirë realitetin përmes dialogut me njerëzit që jetojnë atje, atëherë edhe vizita e studentëve të Kosovës në Sanxhak mbështetet në të njëjtin parim: njohjen përmes përvojës.

Në fund të fundit, dialogu nuk fillon në deklaratat politike. Ai fillon kur njerëzit takohen, bisedojnë dhe përpiqen të kuptojnë njëri-tjetrin.

Përfundim

Sanxhaku nuk duhet parë vetëm si një temë e historisë, por si një hapësirë e gjallë e dijes, kulturës dhe dialogut. Njohja e tij nga studentët e Universitetit të Prishtinës nuk është kthim në të kaluarën, por investim në të ardhmen. Përmes studimit në terren, kontakteve akademike dhe përvojës së drejtpërdrejtë, studentët fitojnë njohuri që nuk mund të mësohen vetëm nga librat.

Universiteti nuk ka për detyrë vetëm të japë diploma. Ai ka për detyrë të formojë njerëz që e kuptojnë botën përreth tyre dhe që janë të gatshëm të ndërtojnë ura aty ku dikur kanë ekzistuar kufij, paragjykime dhe mosnjohje.

Prandaj, një udhëtim studimor në Sanxhak nuk është thjesht një vizitë në një rajon fqinj. Ai është një investim në dije, në hulumtim, në bashkëpunim akademik dhe në formimin e brezave të rinj që nesër do të ndërtojnë marrëdhënie më të mira ndërmjet njerëzve, institucioneve dhe shoqërive tona.  /2LONLINE/