Një gur që i mungonte enigmatikës shqiptare!

Shkruan: Mensur Mamuti

Të nderuar miq,

Kam kënaqësinë e veçantë të ndaj me ju monografinë “Zhvillimi i Gjëzakuptimit (Enigmatikës) Shqiptare”, të kolegut dhe mikut tim të palodhur, Dr. Zijadin Hasani.

Pse është i rëndësishëm ky libër?

Deri më sot, enigmatika shqiptare ka jetuar kryesisht përmes traditës gojore (kashelashave) dhe faqeve të shpërndara të gazetave dhe kjo monografi vjen si një nevojë urgjente për të dokumentuar, sistematizuar dhe profesionalizuar këtë lëmi, duke i dhënë statusin e një “arti të dhjetë”. Siç thonë recensentët, ky libër nuk lexohet thjesht si një roman; ai është një bazament mbi të cilin ndërtohet historia e gjëzakuptimit tonë kombëtar.

Çfarë përmban ky botim?

Libri është një udhëtim i gjatë në tri pjesë kryesore që dokumentojnë një përpjekje 46-vjeçare (1980-2026):

1. Historiku dhe Evolucioni: Libri nis me zbulimin e rrënjëve të enigmatikës shqiptare, nga gjëzat e epokës skënderbejane deri te kashelashat popullore që pasqyrojnë mendësinë e popullit tonë.

2. Shoqata “Ndre Mjeda” dhe Revista “Horizonti”: Këtu dokumentohet jeta e shoqatës së parë të këtij lloji në hapësirat shqiptare (themeluar më 4 tetor 1980 në Gjilan) dhe rritja e revistës “Horizonti” si shkolla e parë e enigmatëve tanë.

3. Kronologjia e Suksesit: Autori ka mbledhur me pedantëri pjesëmarrjet në kampionate botërore, takimet ndërkombëtare në rajon dhe arritjet e rekordeve kombëtare në sajimin e fjalëkryqeve e anagrameve.

4. Galeria e Krijuesve: Një kapitull i veçantë u kushtohet bashkëpunëtorëve, ku përfshihen biografi të detajuara të enigmatëve, duke mos lënë pas dore as kontributin e vlefshëm të “damave enigmate”.

5. Bibliografi dhe Teori: Për herë të parë, studiuesit kanë në duar një bibliografi të bollshme të botimeve enigmatike deri në vitin 2024, si dhe artikuj teorikë mbi metodologjinë e hartimit të gjëzave moderne.

Ky libër, përtej argëtimit, promovon enigmatikën si “gjimnastikë të mendjes” dhe si një mjet të fuqishëm për ruajtjen e pastërtisë së gjuhës shqipe. Enigmatët, sipas dr. Hasanit, janë “rojtarë të gjuhës”, dhe ky botim dëshmon pikërisht këtë mision.

Si bashkëpunëtor i rregullt i këtij rrugëtimi, e rekomandoj këtë monografi për çdo bibliotekë personale, shkollë dhe institucion kulturor.

Në fund, dua ta shpreh kënaqësinë që e pata nderin ta punoj kopertinën e këtij libri. /2LONLINE/