Mafia farmaceutike, nivelizimi i barnave dhe hapja e shumtë e barnatoreve në Kosovë

Shkruan: Arlind Vokshi

Industria farmaceutike në Kosovë është në kaos për shkak të mungesës së kontrollit shtetëror, interesave të grupeve të fuqishme dhe manipulimit të tregut. Barnat po shiten me çmime të larta, barnatoret po hapen në çdo cep dhe shteti po dështon të krijojë rregullore të drejta për të mbrojtur pacientët.

Mafia farmaceutike dhe manipulimi i tregut

Mafia farmaceutike është një rrjet i lidhur midis kompanive farmaceutike, institucioneve shtetërore dhe farmacive. Ky rrjet manipulon tregun duke:
Kontrolluar importin e barnave, duke siguruar që vetem kompani të caktuara të kenë akses në treg.
Fryrë çmimet e ilaçeve, duke i shitur më shtrenjti se në rajon.
Penguar konkurrencën, duke ndaluar hyrjen e barnave më të lira ose gjenerike.

Kush përfiton?

Kompanitë farmaceutike që dominojnë tregun dhe caktojnë çmime të larta.
Disa individë brenda institucioneve shtetërore që manipulojnë tenderët dhe marrin ryshfet.
Disa farmacistë që përfitojnë nga barnat më të shtrenjta dhe lidhjet me distributorët.

Kush humb?

Pacientët, të cilët duhet të paguajnë shuma të larta për barna që në shumë raste mund të jenë më të lira diku tjetër.
Barnatoret e vogla, të cilat nuk mund të konkurrojnë me rrjetet e mëdha farmaceutike dhe shpesh mbeten jashtë lojës.

Pse nuk po nivelizohen barnat?

Nivelizimi i barnave nënkupton vendosjen e çmimeve të rregulluara nga shteti, në mënyrë që të mos ketë spekulime dhe çmime të fryra artificialisht. Në Kosovë, kjo nuk po ndodh për shkak të:
Lobimit të fuqishëm të kompanive farmaceutike, të cilat nuk duan kufizime në fitimet e tyre.
Mungesës së politikave të qarta dhe vullnetit politik për të mbrojtur qytetarët.
Importit të pakontrolluar, ku distributorët caktojnë çmimet sipas interesave të tyre.
Mungesës së transparencës në tenderë dhe kontrata, ku shpesh favorizohen kompani të caktuara.

Në shumë vende evropiane, barnat kanë një çmim maksimal të lejuar, duke siguruar që nuk ka abuzime.

Në Kosovë, mungesa e një mekanizmi të tillë po lejon që barnat të shiten me çmime shumë të larta.

Pse po hapen kaq shumë barnatore?

Në Kosovë, çdo qytet dhe çdo lagje po mbushet me barnatore. Kjo ndodh për disa arsye kryesore:
Tregu farmaceutik është një biznes i sigurt dhe me fitime të mëdha.
Barnatoret po përdoren si fasadë për pastrimin e parave, ku disa individë investojnë para nga burime të dyshimta në këtë sektor.
Lidhjet politike dhe mungesa e rregullave të rrepta, duke bërë që licencat për barnatore të lëshohen lehtësisht.
Barnatoret bëhen pjesë e rrjetit të mafies farmaceutike, duke u furnizuar vetëm nga distributorë të caktuar dhe duke manipuluar çmimet.

Çka po ndodh në të vërtetë?

Barnatoret e vogla nuk mund të mbijetojnë kundër zinxhirëve të mëdhenj.
Mungon cilësia dhe kontrolli, pasi shumë barnatore fokusohen vetëm në fitim dhe jo në shërbimin ndaj pacientëve.
Shpesh barnatoret punojnë pa farmacistë të kualifikuar, duke rritur rrezikun për keqpërdorim të barnave.

Si mund të zgjidhet kjo situatë?

Kontroll më i rreptë shtetëror mbi importin dhe çmimet e barnave.
Nivelizimi i çmimeve për të ndaluar spekulimet dhe manipulimet.
Luftimi i korrupsionit në sistemin shëndetësor dhe farmaceutik.
Vendosja e kufizimeve për hapjen e barnatoreve dhe rregulla të qarta për funksionimin e tyre.
Mbështetja e barnave gjenerike për të siguruar alternativa më të lira për qytetarët.

Mafia farmaceutike në Kosovë ka krijuar një treg të manipuluar, ku fitimi është mbi shëndetin e njerëzve. Nëse nuk ndërmerren masa të forta për të rregulluar çmimet dhe për të luftuar korrupsionin, qytetarët do të vazhdojnë të jenë viktima të këtij sistemi të padrejtë. /2LONLINE/