KKSH me 29 këshilltarë: Ku mbetet zëri i shqiptarëve të Sanxhakut?

Zgjedhjet e 8 nëntorit shtrojnë edhe çështjen e përfaqësimit të shqiptarëve jashtë Luginës së Preshevës. Zyra në Novi Pazar, mësimi i shqipes dhe veprimtarët e Peshterit meritojnë vend në programet dhe vendimmarrjen e Këshillit.

Shkruan: Ismet Azizi

Të dielën, më 8 nëntor 2026, mbahen zgjedhjet për përbërjen e re të Këshillit Kombëtar Shqiptar, i cili do të ketë 29 anëtarë. Për shqiptarët që jetojnë në Republikën e Serbisë, ky proces ka rëndësi për arsimin, kulturën, informimin dhe ruajtjen e gjuhës e të identitetit kombëtar.

Sipas informacionit të TV Spektrit, në garë janë katër lista me gjithsej 107 kandidatë: LPD–PDSH, me numrin 1; PD–LR, me numrin 2; PVD–AL, me numrin 3; dhe APN, me numrin 4.

Përtej konkurrencës ndërmjet subjekteve, këto zgjedhje kërkojnë një diskutim më të gjerë: sa hapësirë u jepet shqiptarëve të Sanxhakut në përbërjen dhe në programet e institucionit që duhet t’i përfaqësojë?

Përgjegjësia e KKSH-së shtrihet edhe përtej Luginës

Këshilli Kombëtar Shqiptar ushtron kompetenca në fushat e arsimit, kulturës, informimit dhe përdorimit zyrtar të gjuhës e të shkrimit. Këto fusha kanë rëndësi të drejtpërdrejtë edhe për shqiptarët e pjesës së Sanxhakut që ndodhet nën administrimin e Republikës së Serbisë.

Për ta, lidhja me KKSH-në mund të krijojë mundësi për mësimin e shqipes, sigurimin e materialeve mësimore, zhvillimin e veprimtarive kulturore dhe adresimin institucional të nevojave të tyre. Në mjedise ku shqipja ka hapësirë të kufizuar në jetën publike, mbështetja e vazhdueshme merr një peshë të veçantë.

Kjo kërkon njohjen e gjendjes në terren dhe respektimin e vetëidentifikimit të secilit. Prejardhja familjare, gjuha dhe përkatësia kombëtare e sotme duhen trajtuar me kujdes. Ndërkohë, qytetarët që identifikohen si shqiptarë dhe kërkojnë të ruajnë ose të mësojnë shqipen duhet të gjejnë përkrahje konkrete.

Një zyrë që duhet mbështetur dhe dëgjuar

Hapja e zyrës së KKSH-së në Novi Pazar (Pazari i Ri) ishte një hap i rëndësishëm drejt krijimit të një lidhjeje më të afërt me shqiptarët e këtij qyteti dhe të vendbanimeve përreth. Ajo krijoi një adresë ku mund të parashtrohen shqetësimet dhe të ndërtohen nisma arsimore e kulturore.

Por vlera e një zyreje varet nga vazhdimësia e punës, burimet që i vihen në dispozicion dhe ndikimi që kanë kërkesat e saj në vendimet e Këshillit. Përfaqësuesit lokalë duhet të dëgjohen gjatë hartimit të programeve dhe përcaktimit të përparësive.

Kursi i gjuhës shqipe pranë kësaj zyreje është një shembull konkret i punës që meriton mbështetje të qëndrueshme. Pas çdo ore mësimi qëndrojnë përkushtimi i mësimdhënëses, interesimi i pjesëmarrësve dhe përpjekja për t’i dhënë shqipes vazhdimësi.

Emra që meritojnë vëmendje

Sipas informacionit që kemi për listat e publikuara, në to nuk figuron veprimtarja Amina Nuraj, përgjegjëse e zyrës së KKSH-së në Novi Pazar. Nuk figuron as profesoresha Shpresa Ibishi që prej kohësh zhvillon kursin e gjuhës shqipe pranë kësaj zyreje.

Po ashtu, mungon mr. Nezir Shkreli, nga Boroshtica e Peshterit, veteran i arsimit, konaku i të cilit ka qenë i hapur për delegacionet që vizitojnë këtë trevë. Njerëz të tillë e mbajnë gjallë lidhjen me vendin, gjuhën dhe komunitetin përmes punës së përditshme.

Përmendja e tyre nuk nënkupton se secili duhej domosdoshmërisht të ishte kandidat. Kandidimi varet edhe nga vullneti personal dhe rrethana që mund të mos i njohim. Megjithatë, mungesa e këtyre emrave e bën të arsyeshme kërkesën që listat të shpjegojnë si e kanë menduar përfshirjen e shqiptarëve të Sanxhakut dhe të njerëzve që punojnë me ta.

Sipas njohurive tona, vetëm njëri prej prijësve të katër listave e ka vizituar Peshterin dhe është takuar atje me shqiptarët. Ky vlerësim mbetet i hapur për plotësim nga vetë subjektet. Njohja e terrenit, takimet dhe dëgjimi i nevojave lokale duhet të jenë pjesë e zakonshme e punës së secilit që synon ta drejtojë KKSH-në.

Çfarë duhet të sjellë mandati i ardhshëm?

Për shqiptarët e Sanxhakut nevojitet një program i qartë: vazhdimësi dhe kushte pune për zyrën në Novi Pazar, mbështetje për kursin e shqipes, libra e materiale mësimore, veprimtari kulturore dhe takime të rregullta me komunitetin.

Një rëndësi të veçantë ka përfshirja e përfaqësuesve dhe njohësve të kësaj treve në organet e punës dhe në konsultimet e Këshillit, sipas mundësive që ofrojnë aktet e tij. Edhe bashkëpunimi me Këshillin Kombëtar Boshnjak dhe shoqërinë civile mund të ndihmojë në nisma të përbashkëta për arsimin, kulturën dhe të drejtat e komuniteteve, duke respektuar identitetin e secilit.

Të katër listat kanë mundësi ta bëjnë të qartë, para votimit, çfarë angazhimesh marrin për Sanxhakun dhe si do ta matin realizimin e tyre.

KKSH-ja e ardhshme do të ketë 29 këshilltarë. Besueshmëria e saj do të varet edhe nga aftësia për të dëgjuar shqiptarët që jetojnë larg selisë së institucionit. Për shqiptarët e Sanxhakut, përfaqësimi merr kuptim kur nevojat e tyre gjejnë vend në program, në buxhet dhe në vendimmarrje. /2LONLINE/

/Burim për të dhënat mbi katër listat dhe numrin e kandidatëve: TV Spektri, sipas materialit të përcjellë. Vlerësimet për përfaqësimin e Sanxhakut janë të autorit/