Ferid Agani: Reforma e shëndetësisë, projekt shtetëror, jo premtim elektoral
/Ferid Agani, pjesë e listës së LDK-së për deputet të Kuvendit të Kosovës, në zgjedhjet e 28 dhjetorit/
Shëndetësia nuk reformohet me slogane dhe as me vendime të përkohshme. Ajo kërkon vizion afatgjatë, guxim politik dhe përgjegjësi shtetërore.
Në këtë cikël të postimeve gjatë fushatës zgjedhore kam folur për:
• ndryshimin e modelit të sistemit;
• rolin e shtetit si rregullator;
• transformimin e SHSKUK;
• menaxhimin profesional dhe financimin sipas shërbimeve të ofruara;
• sigurimet shëndetësore;
• partneritetin publik–privat;
• turizmin shëndetësor;
• standardet ndërkombëtare të cilësisë dhe akreditimin vendor e ndërkombëtar;
• burimet profesionale njerëzore;
• digjitalizimin;
• dhe qytetarin në qendër të sistemit.
Këto nuk janë ide të shkëputura. Janë pjesë e një vizioni të vetëm për një sistem shëndetësor modern, funksional dhe të drejtë.
Qëndrimi im politik është i qartë:
Reforma e shëndetësisë nuk është projekt për një mandat.
Është projekt për gjenerata.
Angazhimi politik i PD dhe LDK
– shëndetësi e organizuar mbi profesionalizëm dhe autonomi;
– financim i qëndrueshëm dhe transparent;
– cilësi e matshme dhe llogaridhënie;
– mbrojtje e profesionistëve shëndetësorë;
– dinjitet dhe siguri për çdo qytetar.
Një shtet serioz matet edhe nga mënyra se si kujdeset për shëndetin e njerëzve të vet.
Shëndetësia nuk reformohet për sistemin. Ajo reformohet për qytetarin, për profesionistin dhe për të ardhmen e vendit.
REFORMA E SISTEMIT SHËNDETËSOR
PËRMBLEDHJE
Nga krizë strukturore në sistem modern dhe të qëndrueshëm
1. Hyrje – Pse reforma është e domosdoshme
Shëndetësia në Kosovë nuk përballet vetëm me mungesë mjetesh financiare.
Ajo përballet me mungesë modeli funksional dhe vizioni afëndrueshëm.
Kriza të përsëritura, mbingarkesë spitalesh, lodhje e stafit shëndetësor dhe pakënaqësi e qytetarëve nuk janë rastësi. Ato janë pasojë e një sistemi të ndërtuar mbi improvizime administrative dhe ndërhyrje politike. Reforma e shëndetësisë është projekt shtetëror, jo masë e përkohshme.
2. Roli i shtetit – Nga administrator në rregullator
Shteti modern nuk menaxhon çdo spital nga zyrat qendror, por
• vendos politika dhe standarde;
• garanton cilësinë dhe sigurinë;
• mbikëqyr dhe llogarit.
Ndarja mes politikëbërjes dhe menaxhimit operacional është parakusht për funksionim të sistemit.
3. Transformimi i SHSKUK – Boshti i reformës
SHSKUK është shtylla e shëndetësisë publike, por modeli aktual është:
• tepër administrativ;
• i politizuar;
• pa autonomi reale;
• i shkëputur nga performanca.
Propozimi im:
Transformimi i SHSKUK në Ndërmarrje Publike të Nivelit Qendror, me:
• bord profesional të pavarur;
• menaxhim autonom;
• kontraktim të qartë me shtetin dhe Fondin e Sigurimeve;
• llogaridhënie publike dhe financim sipas shërbimeve shëndetësore.
Ky transformim nuk është privatizim, por modernizim institucional.
4. Menaxhimi profesional i spitaleve
Spitalet nuk mund të udhëhiqen si zyra administrative.
Ne propozojmë:
• përzgjedhje të drejtuesve përmes konkurseve të hapura;
• kritere profesionale dhe menaxheriale;
• kontrata performance me objektiva të matshme;
• vlerësim të rregullt dhe transparencë.
Politika jashtë menaxhimit ditor – profesionalizmi në qendër.
5. Financimi – Paratë ndjekin shërbimin
Financimi aktual linear nuk nxit cilësi.
Modeli i ri:
• pagesë sipas shërbimit dhe rezultateve;
• lidhje e financimit me cilësinë dhe sigurinë e pacientit;
• transparencë e plotë e shpenzimeve;
• motivim financiar për performancë më të mirë.
6. Sigurimet shëndetësore – Themeli financiar i sistemit
Pa sigurime funksionale:
• qytetari paguan nga xhepi;
• sistemi mbetet i paqëndrueshëm.
Ne angazhohemi për:
• Fond të pavarur të Sigurimeve Shëndetësore;
• kontraktim të shërbimeve publike dhe private;
• mbulim të garantuar për shërbimet bazë;
• mbrojtje të grupeve të ndjeshme.
7. Integrimi publik–privat
Sektori privat nuk është armik, por partner potencial, nëse:
• rregullohet me ligj;
• kontraktohet përmes sigurimeve;
• i nënshtrohet standardeve të njëjta cilësie.
Ky model:
• ul presionin mbi spitalet publike;
• zgjeron qasjen për qytetarin;
• eliminon pagesat informale.
8. Turizmi shëndetësor – Nga kosto në vlerë
Kosova ka potencial real për turizëm shëndetësor:
• pozitë gjeografike;
• mërgatë;
• profesionistë të aftë;
• kosto konkurruese.
Vizion strategjik:
• qendra klinike universitare të akredituara në nivel ndërkombëtar;
• bashkëpunim me sigurime ndërkombëtare;
• paketa shërbimesh për pacientë të huaj;
• reinvestim i të hyrave në sistemin publik.
Qytetari vendor mbetet prioritet absolut.
9. Akreditimi dhe cilësia
Cilësia matet, nuk supozohet.
Ne propozojmë:
• akreditim kombëtar funksional;
• përgatitje për akreditim ndërkombëtar;
• standarde të detyrueshme të sigurisë së pacientit;
• transparencë publike për performancën.
10. Burimet njerëzore – Zemra e reformës
Pa profesionistë të motivuar, nuk ka sistem.
Angazhimi ynë:
• plan kombëtar për burimet njerëzore;
• paga dhe kushte dinjitoze;
• karrierë e strukturuar;
• specializime të mbështetura;
• rikthim i mërgatës mjekësore.
11. Digjitalizimi
Shëndetësia moderne nuk funksionon me letra.
Objektivat:
• kartelë elektronike shëndetësore;
• referim elektronik;
• sisteme të integruara kombëtare;
• mbrojtje e të dhënave personale.
12. Qytetari në qendër
Sistemi ekziston për pacientin.
Ne garantojmë:
• qasje të barabartë;
• dinjitet dhe respekt;
• informim të qartë;
• mekanizma ankese funksionalë.
13. Përmbyllje politike
Reforma e shëndetësisë është projekt shtetëror për gjenerata.
Jo premtim elektoral,
por angazhim për:
• profesionalizëm;
• cilësi;
• transparencë;
• dinjitet njerëzor.
Me këtë postim përmbyllet cikli “Reforma e Sistemit Shëndetësor – Nga krizë strukturore në sistem modern”.
123 
9