Deshtë e leshtë, me kumbonë!

Shkruan: Femi HALIMI

Ky është një tregim.

Përrallat na çojnë në kohërat e lashta pa shenjë e fije dhe legjendat kujtojnë heronjtë. Mitet mësojnë për zotërat e shumtë të kohëve të lashta që ishin për vete dhe që njerëzit që i thërritnin në ndihmë, herë merrnin ndihmën e tyre -herë pësonin nga ta. Zotërat e lashtë ndaheshin në mes luftërave dhe merrnin krahët e mbretërve duke bërë luftën e njerëzve me anim.

Po një tregim ka një temë jete dhe ngjarja në tregim është e njëjtë me ngjarjet në jetën tonë të përditshme. Porse edhe tregimi është i njëjtë në mësim dhe porosi sikur përrallat, mitet e legjendat dhe qëllimi i tregimit është të mësojmë nga sprovimet e të tjerëve, që të dimë si të gjendemi në jetën tonë.

Pas gjithë këtyre, ka tregim që ngjason në mitet e legjendat dhe ka një përrallë brenda, -dhe kjo kështu e bën tregimin tërheqës dhe për mësim e qasje! Kështu një tregim për deshtë me kumbonë që u mblodhën e kuvenduan si të mbrohen nga ujku i ka të gjitha gjinitë e rrëfimit të këndshëm dhe na qasë në atë që na duhet për mësim.

Tregimi ky kështu thotë se,…u mblodhën deshtë me kumbonë dhe kuvenduan për ujkun që po u kanosej për çdo ditë të lume në kullosë. Çdo ditë ujku po merrte nga tufa dele e i zoti i tyre nuk po mund e ndalte dot. Deshtë kështu qanë hallin dhe menduan një mbrojtje. Një dash tha ti lidhej në qafë ujkut një kumbonë. I pari i deshve më i leshti e lëvdoi shumë për këtë. Deshtë u gëzuan kështu shumë dhe u çliruan në vend nga frika e ujkut. Kumbona do ta tregonte ujkun që nga larg dhe nuk do të mund të afrohej më tinëz. Kjo ishte zgjidhje e mençme!

Gjetën mandej një kumbonë. Po duhej dikush t’ia varte ujkut kumbonën!?…

–Kush do t’ia varte? Nuk kishte dash që do t’ia varte ujkut kumbonën.

Atëherë dashi i deshve, i pari, më i leshti, hyri në kuvend dhe tha:

-O deshtë e mi me shumë lesh! Një kumbonë do të na bënte me dije ujkun kur do të vinte siç po na vjen çdo ditë e po na merr dele nga tufa. Ne e gjetëm kumbonën, por kush do t’ia varë ujkut në qafë, nuk ka. Pasi është kështu, krejt çka mund të bëjmë është -të ruhemi kush si të mundet për vete, -se tjetër s’ka!

Kështu deshtë e leshtë, të mençur por të dobët, në pamundësi për ti varë ujkut kumbonën, e lanë këtë punë dhe u pajtuan me fatin.

Po dhe i zoti i tyre që edhe i ruante e i donte, në vend se ti varte ujkut kumbonën, ai u varte kumbonën dashit a deles që prinin të parat e tufës. Kumbona e prijësit kështu i ndihmonte ujkut të gjente tufën lehtë e shpejt, -sepse malësorët thonë se ujku nuk ka nuhatje!?

Një bari i prin tufës, i ruan dhe i kthen delet gjithmonë shëndosh e mirë në vend të vet dhe delet ia njohin zërin dhe i shkojnë pas. Po një dikush që u shkon prapa deleve dhe u grahë, ai ato i çon në thertore. Për këtë deleve u dilet para, me shpinë dhe me të butë dhe me zë të ëmbël ndillen. I zoti i tyre i thërret dhe ato e njohin zërin e tij dhe i shkojnë pas. Dhe i zoti i tyre i mbron e i ruan dhe po ka nevojë jep edhe jetën për to!

Porse ku ka një bari a një zot delesh tanimë që bën një këtë kështu? Kush do të jepte jetën për to?! Kush ka ndier se një bari ndonjëherë kumbonën ia vari ujkut e jo dashit a deles prijës të tufës dhe në një nevojë, dha jetën për to? Kurrë nuk ka ndodhë, -as ka për të ndodhë. Kjo është kështu -sepse delet janë dele, e ujqët ujq!

Ka një rast për një bari që ruan delet dhe po ka nevojë jep jetën për to, -porse ky i zoti i tyre kështu është diçka tjetër dhe delet janë dele tjera, tjetër racë e tjetër natyre. Por delet -dele siç janë, nuk ndodhi kurrë që të mund t’ia varnin ujkut një kumbonë, -që do ti shpëtonte nga ai. As pati kurrë bari a zot të deleve që për vete e punë të vet ti varte ujkut kumbonën.

Mbase janë dy ligje tokësore dhe dy tregime për delet?! Dosido, si ta marrësh, -përpjekje pati, dhe bashkimi i deshve u bë, dhe zgjidhja gjithkështu erdhi, dhe shumica dërmuese ishte kjo, dhe bënë shumicën për këtë vendim të urtë, dhe u siguruan se gjetën zgjidhjen, -porse këtë të mbramën, -që kumbonën ti varnin ujkut, -këtë kush nuk mund e bëri nga deshtë e leshtë e të majmë.

Kështu qenka kjo puna e deshve të leshtë me kumbonë! /2L ONLINE/