Bletët po zhduken – një alarm për natyrën dhe njeriun 

Shkruan: Rexhë Hasani, bletërritës 

Pa bletët, natyra do të ishte shumë më e varfër 

Bleta është një nga krijesat më të vogla, por njëkohësisht ndër më të rëndësishmet të natyrës. Ajo nuk na dhuron vetëm mjaltin, dyllin dhe produkte të tjera të çmuara. Roli i saj më i madh është polenizimi – procesi përmes të cilit shumë bimë mund të japin fruta dhe fara. 

Mirëpo, në vitet e fundit, në shumë vende të botës edhe te ne në Kosovë,  është vërejtur shqetësimi për pakësimin e bletëve dhe dobësimin e kolonive. Ky fenomen duhet të jetë një alarm për njeriun, sepse gjendja e bletëve është e lidhur ngushtë me gjendjen e mjedisit ku jetojmë. 

Me humbjet e bleteëve, shkencëtarët nuk e lidhin këtë dukuri me një shkak të vetëm. Në shumicën e rasteve bëhet fjalë për një kombinim faktorësh. 

Pesticidet janë ndër shqetësimet më të mëdha. Kur insekticidet përdoren në mënyrë të pakontrolluar, sidomos gjatë periudhës së lulëzimit, bletët mund të ekspozohen ndaj substancave që dëmtojnë shëndetin dhe orientimin e tyre. Një bletë që nuk arrin të kthehet në kosheren e saj është një humbje për të gjithë koloninë. 

Një problem tjetër është pakësimi i bimëve dhe luleve. Livadhet, kullotat, pemishtet dhe bimët e egra janë burime të rëndësishme të nektarit dhe polenit. Kur këto hapësira zhduken ose shndërrohen në sipërfaqe me vetëm një kulturë bujqësore, bletët kanë më pak ushqim dhe më pak larmi ushqyese. 

Për bletarët një nga problemet më serioze është paraziti Varroa destructor. Ai vendoset mbi bletë dhe ushqehet me përbërës të trupit të saj, duke dobësuar bletët dhe duke favorizuar përhapjen e sëmundjeve virale. 

Prandaj, kujdesi ndaj kolonive, kontrolli i rregullt i koshereve dhe trajtimi i përshtatshëm kundër parazitëve janë pjesë e domosdoshme e një bletarie të shëndetshme. 

Edhe klima po ndryshon jetën e bletëve. Temperaturat e larta, thatësirat, reshjet e çrregullta dhe ndryshimi i periudhave të lulëzimit mund të krijojnë një mospërputhje ndërmjet kohës kur bletët kanë nevojë për ushqim dhe kohës kur lulet janë të disponueshme. 

Një pranverë shumë e hershme mund të shkaktojë lulëzim të parakohshëm, ndërsa një valë e papritur e të ftohtit mund të dëmtojë si bimët ashtu edhe kolonitë. 

Edhe Kosova nuk është jashtë këtyre ndryshimeve. Bletaria është një veprimtari e rëndësishme për shumë familje, ndërsa flora e pasur e vendit ofron kushte të mira për prodhimin e mjaltit. 

Megjithatë, përdorimi i pesticideve, pakësimi i kullotave natyrore, thatësirat dhe ndryshimet klimatike janë faktorë që meritojnë vëmendje më të madhe. 

Bashkëpunimi ndërmjet bletarëve, fermerëve dhe institucioneve është shumë i rëndësishëm. Fermerët duhet të jenë të kujdesshëm me përdorimin e preparateve për mbrojtjen e bimëve, ndërsa bletarët duhet të kujdesen vazhdimisht për shëndetin e kolonive. 

Nuk është e nevojshme të jemi të gjithë bletarë për t’i mbrojtur bletët. 

Mund të mbjellim lule dhe bimë që u sigurojnë ushqim gjatë periudhave të ndryshme të vitit. Mund të ruajmë livadhet dhe bimësinë natyrore, të shmangim përdorimin e panevojshëm të pesticideve dhe të krijojmë hapësira ku insektet polenizuese mund të ushqehen e të strehohen. 

Një kopsht i vogël me lule mund të duket i parëndësishëm për njeriun, por për një bletë mund të jetë një burim i çmuar ushqimi. 

Bleta na mëson një mësim të madh: natyra funksionon si një tërësi. Humbja e një pjese të saj, sado e vogël të duket, mund të ketë pasoja për pjesët e tjera. 

Prandaj, mbrojtja e bletëve nuk është vetëm mbrojtje e mjaltit apo e bletarisë. Është mbrojtje e bimëve, ushqimit, biodiversitetit dhe, në fund të fundit, e vetë jetës sonë. 

Sepse kur një bletë largohet nga lulja për të mos u kthyer më në koshere, humbja nuk është vetëm e bletarit. Është një sinjal se diçka në natyrën tonë nuk është më siç duhet.  /2LONLINE/